“`html
Venezuela Muhalefet Lideri Maria Corina Machado, Trump’a Nobel Barış Ödülü’nü Takdim Etti
Venezuela’nın muhalefet lideri Maria Corina Machado, geçtiğimiz perşembe günü Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump’a Nobel Barış Ödülü madalyasını sunarak, “Özgürlüğümüzü kutlamak için yapılan bu takdiri” belirtti.
Machado, 2025 Nobel Barış Ödülü’ne, Nicolas Maduro’nun 2023’te Venezuela’da yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde uyguladığı baskılarla başa çıkmak için liderlik etmesi nedeniyle layık görüldüğünü ifade etti.
Trump ise, 3 Ocak’ta Maduro’yu yakalamak amacıyla bir askeri operasyon emri vermişti. Şu anda kendisi ve eşi, New York’ta uyuşturucu kaçakçılığıyla ilgili soruşturmalarla karşı karşıya bulunuyor.
Beyaz Saray’dan ayrılırken gazetecilere açıklamalarda bulunan Machado, “Amerika Birleşik Devletleri Başkanı’na Nobel Barış Ödülü madalyasını takdim ettim” dedi. Trump, sosyal medya aracılığıyla Machado’nun madalyayı saklamak için kendisine bıraktığını onaylayarak, onunla tanışmanın “bir onur” olduğunu dile getirdi.
“O, hayatı boyunca harika işler yapmış bir kadın” diyen Trump, “Maria, birlikte yaptığım çalışmalar nedeniyle bu madalyayı bana takdim etti. Bu karşılıklı saygının nice güzel bir jesti. Teşekkürler Maria,” ifadelerini kullandı.
Machado’nun bu davranışı, yaşayan bir Nobel ödülü sahibinin madalyasını bir başkasına vermesi açısından nadir bir örnek teşkil etse de, geçmişte benzer durumlar yaşanmıştır. Nobel Vakfı’nın kuralları gereği, ödülün fiziksel madalyası devredilebilir, ancak unvanı kişisel ve devredilemez.
Alfred Nobel’in vasiyetine göre, ödül kazanan kişinin unvanı sadece o kişiye aittir ve yasal olarak paylaşım veya devredilme imkanı yoktur. Madalya veya diploma niteliğindeki belgeler ise satılabilir, bağışlanabilir ya da açık artırmaya çıkarılabilir, fakat bu durum ödül unvanının başka birine geçmesini sağlamaz.
Geçmişte bazı Nobel ödülü sahiplerinin madalyalarını verdiği veya sattığı örnekler mevcuttur.
Ukraynalı Mülteciler İçin Yardım Toplama
2021 yılında, Filipinli Maria Ressa’nın yanı sıra Nobel Barış Ödülü kazanan Rus gazeteci Dmitry Muratov’un madalyası, Haziran 2022’de gerçekleştirdiği açık artırmada 103,5 milyon dolara (89,1 milyon euro) satıldı. Bu satış, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgalinin ardından UNICEF’in Ukraynalı çocuk mültecilere yönelik oluşturduğu fona bağışlandı.
.
AP
Açık artırma, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgaline sadece birkaç ay sonra gerçekleştirildi. Muratov, son bağımsız gazetelerden biri olan Novaya Gazeta’nın genel yayın yönetmenidir. Gazete, savaşın ilk haftalarında Kremlin’in eylemlerine yönelttiği eleştiriler nedeniyle baskılara maruz kaldıktan sonra Mart 2022’de faaliyetlerini durdurdu.
Savaş Zamanında Yardımlar ve Jestler
Dünya Savaşı’nın başlangıcında, Danimarkalı bilim insanları Niels Bohr ve August Krogh, 1920 ve 1922 yıllarında kazandıkları Nobel madalyalarını, Finlandiya ile Sovyetler Birliği arasında yaşanan Kış Savaşı sırasında sivillere yardımlar için bağışladılar. Daha sonrasında bu madalyalar Danimarka’daki müzelere bağışlandı.
İkinci Dünya Savaşı süresince, Nobel ödüllü iki Alman fizikçi Max von Laue ve James Franck da madalyalarını, Nazi Almanyası’nın ülkelerini işgaline karşı bir duruş sergileyerek Niels Bohr’a verdiler. Bohr’un laboratuvarında çalışan Macar kimyager George de Hevesy, madalyaların Nazilerin eline geçmemesi için onları asitte eritti. Savaştan sonra altın geri kazanıldı ve Nobel Vakfı madalyaları yeniden basarak von Laue ve Franck’ın ailelerine iade etti.
AP Photo
Bununla birlikte, Nobel Ödülleri ile ilgili tüm hikâyeler olumlu değil; bazı ödül sahiplerinin kararları oldukça tartışmalı olmuştur. 1920 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Norveçli yazar Knut Hamsun’un, madalyasını İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası’nın Propaganda Bakanı Joseph Goebbels’e verdiği bildirilmiştir. Hamsun, Nazi rejimine destek veren bir sempatizan olarak biliniyor ve ödülünü Goebbels’e sembolik bir destek göstergesi olarak sunduğu kayıtlarda yer alıyor. Hamsun’un itibarı, savaş sonrasında büyük ölçüde zedelenmiş olsa da, edebi eserleri hâlâ akademik camiada incelenmektedir.
James Watson Vakası
1962 yılında DNA’nın yapısını keşfettiği için Francis Crick ve Maurice Wilkins ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazanan James D. Watson, madalyasını Aralık 2014’te Christie’s müzayede evinde yaklaşık 4,8 milyon dolara (4,13 milyon euro) sattı. Watson, elde edilen gelirin bilimsel araştırma kurumlarına ve koruma amaçlarına destek olacağını aktararak, madalyasını satan ilk yaşayan Nobel ödüllü bilim insanı oldu.
Rus milyarder Alisher Usmanov, madalyayı satın aldı ancak 2015 yılında Moskova’daki resmi bir törende bu madalyayı, bilim adamının “hak ettiğini” belirterek Watson’a iade etti.
AP Photo
Watson’ın bu satışı, mali zorluklar ve Afrika kökenli bireyler hakkında yaptığı tartışmalı açıklamalar sonrasında geldi. Bu açıklamalar, kendisinin Carol Spring Harbor Laboratuvarı’ndan ayrılmasına yol açtı. Laboratuvar, 2019 yılında Watson’ın unvanını elinden aldı ve kendisi ile tüm bağlarını kopardı. Watson, başlangıçta görüşlerinden dolayı özür dilerken, daha sonra kalıbını değiştirmediğini belirtti. Avrupa Birliği, 2022 yılında Usmanov’a yaptırım uygulayarak, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile olan bağlantıları nedeniyle seyahat kısıtlaması getirmiş ve tüm mal varlığını dondurmuştur. Watson, kariyerinin son dönemlerinde Rusya ile yakın ilişkiler geliştirmiştir.
İlgili
Crick’in Watson ile birlikte kazandığı Nobel Ödülü madalyası da 2013 yılında Heritage Auctions’ta 2.27 milyon dolara (1.95 milyon euro) satılmıştır. Bu satıştan elde edilen gelir, Londra’daki Francis Crick Enstitüsü’ne bağışlanmıştır.
Norman Angell’in 1933 yılında uluslararası anlayışı teşvik için kazandığı Nobel Barış Ödülü madalyası, 1983 yılında Sotheby’s’te satılmıştır ve şu anda Londra’daki İmparatorluk Savaş Müzesi tarafından korunmaktadır.
1975 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü kazanan Aage Bohr’un madalyası da 2011’de ve ardından 2019’da tekrar müzayedeye çıkarılmıştır. Bohr, 1922’de Nobel Fizik Ödülü’nü kazanan ünlü bilim insanı Niels Bohr’un oğludur.
Ödül Paralarını Bağışlama
Bazı Nobel ödülü sahipleri, madalyalarını vermek yerine ödül paralarını bağışlamayı tercih etmiştir. 1921’de Nobel Fizik Ödülü’nü kazanan Albert Einstein, ödül parasını ilk eşi Mileva Marić ve çocuklarına, daha önce imzaladığı bir boşanma anlaşması çerçevesinde bırakmıştır.
2000 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazanan Paul Greengard ise, tüm ödül parasını kadın bilim insanlarını destekleyecek bir yıllık Pearl Meister Greengard Ödülü’nün kurulmasına adamıştır.
ARİV: Prof. Albert Einstein, bir Alman bankası olan Berliner Handelgesellschaft tarafından 50.
yaş günü için kendisine hediye edilen yelkenli ile poz verirken, Haziran 1929
AP Photo
1999’da Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazanan Günter Blobel, ödül parasını Dresden’deki restorasyon projelerine ve memleketinde bir sinagog inşasına bağışlamıştır. 1990 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü kazanan Donnall Thomas, ödül parasını kemik iliği nakli alanındaki çalışmaları destekleyecek bir araştırma merkezine bağışlamıştır. Bugünkü Nobel Ödülü, yaklaşık 11 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1 milyon euro) değerinde bir para ödülünü içermektedir; ancak bu miktar, ekonomik koşullara bağlı olarak zaman içinde değişiklik göstermiştir.
“`
